Focus op werk wordt steeds lastiger.
Smartphone afleiding versnippert onze aandacht.
Medewerkers worden gemiddels meer dan 100 keer per dag onderbroken door meldingen, apps en ontgrendelingen. Elke onderbreking kost hersteltijd, mentale energie en focus.
100+
Digitale onderbrekingen
45 minuten
Verloren focus per werkdag
23 minutes
Aantal minuten dat nodig is om focus te herstellen
25% meer focus
Meer focus bij minder afleiding
De impact op jouw organisatie.
Minder diepe focus
Diep, geconcentreerd werk vraagt aaneengesloten tijd. Naarmate die tijd vaker wordt onderbroken, verschuift de werkdag van inhoudelijk werk naar reactief werk.
Lagere kwaliteit
Werk dat continu wordt onderbroken, wordt vaker afgerond op het niveau “voldoende” dan op het niveau waartoe een medewerker in staat is.
Hogere werkdruk
Veelvuldige onderbrekingen zorgen voor een opeenstapeling van openstaande taken. Dat kost mentale energie, ook wanneer de output op het eerste gezicht gelijk blijft.
Minder innovatie
Vernieuwing ontstaat in tijd die niet direct is opgeëist door lopende taken. Wanneer die ruimte structureel onder druk staat, heeft dit gevolgen voor innovatie en creatie.
Waarom focus zo moeilijk wordt.
Onze hersenen zijn niet gemaakt voor constante onderbrekingen. Elke melding, trilling of blik op je scherm start een nieuw (denk)proces, waardoor je brein telkens moet schakelen.
Constante
Prikkels
Meldingen en apps trekken je aandacht weg van wat er echt toe doet.
Context
Switching
Elke switch kost tijd, energie en aandacht.
Attention
Residue
Oude taken blijven in je hoofd meedraaien en verminderen jouw focus.
Lagere
Werkdiepte
Minder focus betekent minder diepte en creativiteit en meer fouten.
Wat levert gezonder smartphonegebruik op.
- Meer focus tijdens het werk
- Minder mentale fragmentatie en stress
- Minder fouten en hogere kwaliteit
- Meer energie aan het einde van de werkdag
- Meer tijd voor werk dat echt waarde toevoegt
Sneak preview: Resultaten uit de Impact Scan.
250 min/dag
Schermtijd / medewerker
Benchmark: 180 min
+ 38 %
Ontgrendelingen / dag
125 x
Benchmark: 70 x
+ 78 %
Ontgrendelinterval
10 min
Benchmark: 15 min
– 33 %
Focusverlies /dag
45 min
Benchmark: 30 min
+ 33 %
Pauzes met smartphone
75 %
Benchmark: 60 %
+ 25 %
Smartsapiens Index
0,5
Minimum: 1
+ 50 %
100% Anoniem * Organisatierapport met benchmark * Concrete verbeterkansen
Wij werken o.a. voor.
Onze meest gestelde vragen.
De kosten van smartphone-afleiding zitten niet alleen in de minuten die medewerkers daadwerkelijk op hun telefoon doorbrengen. Het grootste verlies ontstaat vaak ná de onderbreking.
Onderzoek van professor Gloria Mark (University of California Irvine) laat zien dat kenniswerkers gemiddeld iedere paar minuten worden onderbroken. Na een onderbreking duurt het vaak geruime tijd voordat iemand weer volledig in zijn oorspronkelijke taak zit. In veel studies wordt gesproken over hersteltijden die kunnen oplopen tot 10 tot 20 minuten, afhankelijk van de complexiteit van het werk.
Daarnaast speelt een fenomeen dat onderzoekers “attention residue” noemen. In een invloedrijke studie van professor Sophie Leroy (2009) bleek dat een deel van de aandacht achterblijft bij de vorige taak wanneer mensen schakelen naar iets anders. Wanneer een medewerker tijdens geconcentreerd werk een bericht leest, LinkedIn opent of een WhatsApp ontvangt, blijft een deel van de mentale capaciteit nog bezig met die onderbreking. Zelfs nadat de telefoon weer weg is.
De werkelijke kosten van smartphone-afleiding bestaan daarom uit drie componenten: directe schermtijd, hersteltijd na onderbrekingen en attention residue. Voor kennisintensieve functies kan dit oplopen tot honderden verloren uren per medewerker per jaar. Juist daarom kijken steeds meer organisaties niet alleen naar schermtijd, maar naar de impact van afleiding op focus, productiviteit en kwaliteit van werk.
Veel kenniswerkers ervaren hun werkdag als drukker dan ooit. Toch betekent druk zijn niet automatisch dat er veel waardevol werk wordt afgerond. Een belangrijke oorzaak is dat medewerkers steeds vaker werken in een omgeving vol onderbrekingen: e-mails, Teams-berichten, vergaderingen, meldingen en smartphones concurreren voortdurend om aandacht.
Onderzoek van Gloria Mark (University of California Irvine) laat zien dat kenniswerkers gemiddeld iedere paar minuten van taak wisselen of worden onderbroken. Hoewel iedere onderbreking klein lijkt, gaat er telkens tijd verloren aan het hervinden van focus. Daarnaast zorgt taakwisseling ervoor dat een deel van de aandacht achterblijft bij de vorige activiteit, een fenomeen dat bekend staat als attention residue (Sophie Leroy, 2009).
Het gevolg is dat medewerkers veel energie besteden aan reageren, schakelen en coördineren, terwijl er minder tijd overblijft voor diep denkwerk. Hierdoor ontstaat een paradox: mensen voelen zich de hele dag druk, maar hebben aan het einde van de dag het gevoel dat ze weinig echt belangrijk werk hebben afgerond.
Voor veel organisaties ligt de uitdaging daarom niet in harder werken, maar in het creëren van meer ongestoorde tijd voor geconcentreerd werk.
Het antwoord op deze vraag wordt mooi geïllustreerd door een experiment van professor Adrian Ward van de University of Texas. De onderzoekers verdeelden deelnemers in drie groepen die allemaal dezelfde cognitieve test moesten maken.
De eerste groep legde hun smartphone zichtbaar op tafel, met het scherm naar beneden. De tweede groep mocht de telefoon in hun tas of broekzak houden. De derde groep moest de telefoon buiten de ruimte achterlaten.
De resultaten waren opvallend. De deelnemers zonder telefoon in de kamer scoorden het best. De groep met de telefoon in tas of broekzak scoorde lager. De groep met de telefoon zichtbaar op tafel behaalde de laagste scores.
Volgens de onderzoekers kost een smartphone mentale capaciteit, zelfs wanneer deze niet wordt gebruikt. Een deel van het brein blijft onbewust alert op mogelijke meldingen, berichten of sociale prikkels. Hierdoor blijft er minder aandacht beschikbaar voor de taak die op dat moment belangrijk is.
Tijdens vergaderingen werkt dit mechanisme op dezelfde manier. Wanneer deelnemers hun telefoon op tafel hebben liggen of regelmatig controleren, neemt de kwaliteit van luisteren, denken en besluitvorming af. Daardoor worden vergaderingen vaak minder effectief, duren ze langer en moeten afspraken vaker worden herhaald. Juist daarom kiezen steeds meer organisaties voor telefoonvrije vergaderingen of duidelijke afspraken over smartphonegebruik tijdens overleg.
Op basis van de data uit de Smartsapiens Impact Scan zien we dat medewerkers gemiddeld tussen de 5% en 15% productiviteit verliezen door smartphone-afleiding en digitale onderbrekingen. De exacte impact verschilt per functie, team en werkomgeving, maar het patroon is opvallend consistent.
Om dat in perspectief te plaatsen: dit productiviteitsverlies is vaak groter dan het gemiddelde ziekteverzuim in Nederland. Terwijl organisaties veel aandacht besteden aan verzuim, blijft een aanzienlijk deel van het dagelijkse productiviteitsverlies vaak onzichtbaar.
De oorzaak ligt niet alleen in de tijd die medewerkers daadwerkelijk op hun smartphone doorbrengen. De grootste kosten ontstaan doordat aandacht voortdurend wordt onderbroken. Medewerkers zijn fysiek aanwezig, maar niet altijd volledig aanwezig met hun aandacht. Berichten, meldingen en korte telefoongewoontes zorgen ervoor dat concentratie versnipperd raakt en taken langer duren dan nodig.
Hierdoor ontstaat een vorm van verborgen productiviteitsverlies. Niet omdat medewerkers minder hard werken, maar omdat hun aandacht voortdurend verdeeld wordt over meerdere prikkels. Juist daarom zien veel organisaties dat relatief kleine veranderingen in digitale gewoontes kunnen leiden tot merkbare verbeteringen in focus, productiviteit en kwaliteit van werk.
Dit is vaak de eerste vraag die managers stellen. Gemiddeld besteden Nederlanders ongeveer drie uur per dag aan hun smartphone. Ook onder medewerkers zien we in de Smartsapiens Impact Scan gemiddeld ongeveer 180 minuten schermtijd per dag.
Toch is schermtijd meestal niet de belangrijkste maatstaf voor productiviteit.
Voor focus en productiviteit is het vaak veel interessanter om te kijken naar het aantal keer dat medewerkers hun smartphone ontgrendelen. Iedere ontgrendeling is immers een potentiële onderbreking van aandacht.
Stel dat een medewerker gemiddeld iedere vijf minuten zijn telefoon controleert. Dan lijkt dat op het eerste gezicht onschuldig. Maar om volledig op te gaan in een complexe taak hebben mensen tijd nodig. Concentratie bouwt zich geleidelijk op. Wanneer aandacht voortdurend wordt onderbroken door meldingen, berichten of gewoontegedrag, wordt dat proces telkens opnieuw verstoord.
Het gevolg is dat medewerkers wel de hele dag aan het werk zijn, maar zelden lang genoeg onafgebroken kunnen focussen om hun beste denkwerk te leveren. De vraag is daarom niet alleen hoeveel tijd iemand op zijn smartphone doorbrengt, maar vooral hoe vaak zijn aandacht wordt weggetrokken van het werk dat op dat moment belangrijk is.
Benieuwd hoe jouw smartphonegebruik zich verhoudt tot anderen? Doe de smartphoneverslavingstest en ontdek hoe vaak jouw aandacht dagelijks wordt onderbroken.
Voor veel organisaties is het grootste risico niet de investering in focus, maar juist het uitblijven van actie.
De directe kosten van smartphone-afleiding zijn relatief eenvoudig te herkennen: medewerkers verliezen tijd door meldingen, berichten en onderbrekingen. Veel minder zichtbaar zijn de indirecte gevolgen van voortdurende aandachtsversnippering. Wanneer medewerkers tientallen keren per dag worden afgeleid, kost dit niet alleen productiviteit, maar ook mentale energie.
Een interessante vergelijking is die met topsport. Een atleet die op zijn rustdag blijft trainen, vergroot uiteindelijk de kans op overbelasting en blessures. Voor onze hersenen geldt iets vergelijkbaars. Concentratie vraagt energie, en herstelmomenten zijn nodig om die energie weer aan te vullen.
Toch gebruiken veel medewerkers hun pauzes niet om mentaal te herstellen, maar om extra digitale prikkels op te zoeken. Even scrollen door nieuws, social media of berichten voelt ontspannend, maar geeft het brein vaak geen echte rust. Hierdoor blijft het brein voortdurend actief en krijgt het minder gelegenheid om te herstellen van alle informatieverwerking gedurende de werkdag.
De gevolgen daarvan zie je niet altijd direct terug in productiviteitscijfers. Ze uiten zich vaak eerst in mentale vermoeidheid, concentratieproblemen, minder werkplezier en een lagere kwaliteit van werk. Op langere termijn kunnen werkstress, uitval en verzuim toenemen.
De vraag is daarom niet alleen wat een focusprogramma kost. De belangrijkere vraag is wat voortdurende aandachtsversnippering, mentale vermoeidheid en oplopende werkdruk de organisatie kosten wanneer er niets verandert.
Wanneer organisaties nadenken over smartphone-afleiding, ligt de focus vaak op verloren tijd. Minstens zo belangrijk is echter de invloed op de kwaliteit van werk.
Onderzoek naar multitasking laat al jaren zien dat mensen minder effectief presteren wanneer hun aandacht voortdurend moet schakelen tussen verschillende taken. Professor David Meyer (University of Michigan) toonde aan dat taakwisselingen leiden tot meetbare prestatieverliezen, zelfs wanneer de afzonderlijke onderbrekingen slechts kort duren. Vooral bij werkzaamheden die concentratie, analyse of besluitvorming vereisen, neemt de kans op fouten toe.
Ook onderzoek naar media multitasking laat zien dat mensen die regelmatig hun aandacht verdelen over meerdere informatiebronnen vaker relevante informatie missen en meer moeite hebben om irrelevante prikkels te negeren. Voor kenniswerkers kan dit leiden tot minder doordachte analyses, lagere kwaliteit van rapportages en minder zorgvuldige besluitvorming.
De impact beperkt zich bovendien niet tot individueel werk. Onderzoek naar samenwerking suggereert dat smartphonegebruik tijdens gesprekken en vergaderingen kan leiden tot minder betrokkenheid, minder empathie en een lagere kwaliteit van interacties. Wanneer medewerkers slechts gedeeltelijk aanwezig zijn met hun aandacht, neemt niet alleen de kwaliteit van hun eigen werk af, maar ook de kwaliteit van samenwerking binnen teams.
Juist daarom draait productiviteit niet alleen om snelheid. Voor veel organisaties zit de grootste winst in betere concentratie, betere beslissingen en betere samenwerking.
Smartphone-afleiding is vaak lastig te herkennen omdat de gevolgen zelden direct zichtbaar zijn. De meeste organisaties zien niet het probleem zelf, maar wel de symptomen van voortdurende aandachtsversnippering.
Herken je meerdere van onderstaande situaties?
- Tijdens vergaderingen liggen smartphones zichtbaar op tafel.
- Teamleden kijken regelmatig op hun telefoon terwijl anderen aan het woord zijn.
- Medewerkers reageren vrijwel direct op berichten, ook tijdens overleg of geconcentreerd werk.
- Er bestaat een cultuur waarin iedereen altijd bereikbaar lijkt te moeten zijn.
- Medewerkers schakelen voortdurend tussen e-mail, Teams, WhatsApp en hun eigen werkzaamheden.
- Belangrijke taken worden regelmatig onderbroken door meldingen of binnenkomende berichten.
- Afspraken of actiepunten moeten meerdere keren worden herhaald.
- Mensen geven aan dat ze nauwelijks tijd hebben voor geconcentreerd denkwerk.
- Medewerkers voelen zich aan het einde van de dag moe, terwijl ze vooral bureauwerk hebben verricht.
- Iedereen lijkt druk, maar belangrijke projecten lopen toch vertraging op.
De kern van het probleem is vaak niet smartphonegebruik op zichzelf, maar aandachtsversnippering. Iedere melding, ontgrendeling of onderbreking trekt een stukje aandacht weg van het werk dat op dat moment belangrijk is. Wanneer dit tientallen keren per dag gebeurt, wordt het steeds moeilijker om langere tijd geconcentreerd te werken.
De vraag is daarom niet hoeveel schermtijd medewerkers hebben, maar hoeveel ononderbroken aandacht er binnen het team nog beschikbaar is voor het werk dat er echt toe doet.
Het meten van productiviteitsverlies door digitale afleiding is uitdagender dan veel organisaties denken. Anders dan ziekteverzuim, omzet of declarabele uren is aandacht niet direct zichtbaar in een dashboard.
Een eerste indicatie krijg je vaak door te kijken naar signalen binnen teams. Denk aan medewerkers die aangeven nergens aan toe te komen, een cultuur van voortdurende bereikbaarheid, telefoons tijdens vergaderingen, veel schakelen tussen applicaties of het gevoel dat iedereen druk is terwijl belangrijke projecten toch vertraging oplopen.
Sommige organisaties proberen dit vervolgens te meten via enquêtes. Dat kan waardevolle inzichten opleveren, maar kent ook beperkingen. Medewerkers zijn zich vaak niet volledig bewust van hun eigen afleiding. Daarnaast speelt sociale wenselijkheid een rol: wanneer resultaten worden gedeeld met de werkgever, zullen weinig mensen aangeven dat ze zich regelmatig laten afleiden door hun smartphone.
Bij ziekteverzuim kun je simpelweg het aantal ziektedagen meten. Bij aandachtsversnippering ligt dat anders. Medewerkers zijn immers aanwezig, maar niet altijd volledig aanwezig met hun aandacht.
Daarom combineert de Smartsapiens Impact Scan verschillende indicatoren, zoals schermtijd, ontgrendelingen, ervaren focusverlies, digitale gewoontes en aandachtsschakelingen. Juist de combinatie van deze factoren geeft een betrouwbaarder beeld van de mate van aandachtsversnippering binnen een organisatie.
Het doel is daarbij niet om individuele medewerkers te controleren, maar om inzicht te krijgen in patronen. Want pas wanneer zichtbaar wordt waar aandacht verloren gaat, ontstaat de mogelijkheid om focus, productiviteit en werkplezier duurzaam te verbeteren.
De resultaten hangen sterk af van de gekozen aanpak. Het verminderen van smartphone-afleiding is namelijk niet alleen een individueel vraagstuk, maar ook een team- en cultuurvraagstuk.
Op individueel niveau zien we vaak relatief snel verbeteringen. Denk aan minder smartphone-ontgrendelingen, bewuster omgaan met meldingen en meer momenten van ongestoord werk. Veel medewerkers ervaren hierdoor meer rust, meer controle over hun aandacht en minder mentale fragmentatie.
De grootste winst ontstaat echter vaak op teamniveau. Wanneer medewerkers voortdurend bereikbaar moeten zijn, direct reageren op berichten of tijdens vergaderingen worden afgeleid door smartphones, blijft aandachtsversnippering bestaan, ongeacht individuele inspanningen. Daarom besteden effectieve programma’s niet alleen aandacht aan persoonlijke gewoontes, maar ook aan teamafspraken, vergadercultuur, bereikbaarheid en voorbeeldgedrag van leidinggevenden.
Onderzoek naar gedragsverandering laat zien dat duurzame resultaten vooral ontstaan wanneer zowel gedrag als omgeving veranderen. Juist daarom combineren de meest succesvolle organisaties individuele bewustwording met afspraken op teamniveau.
De grootste winst zit uiteindelijk niet in minder schermtijd, maar in minder aandachtsversnippering. Wanneer medewerkers vaker ongestoord kunnen werken én teams bewuster omgaan met bereikbaarheid en onderbrekingen, ontstaat meer ruimte voor focus, kwaliteit en productiviteit.
